تسمه تایم خودرو چیست؟ بررسی انواع تسمه

تسمه‌ تایم خودرو یکی از عناصر بنیادی و حیاتی در سیستم‌های مکانیکی و پیشرانش خودروها محسوب می‌شوند. این قطعه، نقش اساسی در انتقال نیرو، انتقال حرکت و ایجاد حرکت در اجزای مختلف خودروها دارند. تسمه‌ها به عنوان یک جزء انتقال قدرت موثر، انتقال نیرو و جابه‌جایی حرکت را بین اجزای مختلف موتور و سیستم‌های مکانیکی فراهم می‌کنند. در این مقاله، قصد داریم به بررسی گسترده انواع تسمه‌های خودرو پرداخته و اهمیت این اجزا در عملکرد و کارایی خودروها را بررسی نماییم. انواع تسمه‌ها شامل تسمه‌های تایمینگ، تسمه‌های تراکش، تسمه‌های واروش و تسمه‌های پلی وی بررسی خواهند شد. هر یک از این تسمه‌ها با ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود، به بهبود عملکرد و کارایی خودروها کمک می‌کنند. در انتها خواهید دانست که کدام مدل از تسمه تایم‌ها برای خودروی شما مناسب می‌باشد.

 فهرست مطالب

1. تسمه خودرو چیست؟

2. انواع تسمه خودرو

2.1. تسمه تایم خودرو چیست؟

2.2. تسمه دینام خودرو چیست؟

3. مزایا و معایب تسمه تایم

4. مزایا و معایب تسمه دینام

5. جمع بندی

تسمه خودرو چیست؟

تسمه خودرو یک اجزای حیاتی در سیستم‌های مکانیکی خودروها است که نقش کلیدی در انتقال نیرو و ایجاد حرکت دارد. در خودروها تسمه‌های زیادی استفاده شده است که هر کدام از آن‌ها وظیفه خاصی دارند. در ادامه مقاله شما را با انواع تسمه خودرو بیشتر آشنا خواهیم کرد. این تسمه‌ها از جنس‌ها و اندازه‌های مختلف بوده و بر اساس نوع وظیفه خود به تسمه‌های تایمینگ، تراکش، واروش، و پلی وی تقسیم می‌شوند.

تسمه‌های تایمینگ در هماهنگ‌سازی حرکت اجزای مختلف موتور از جمله سوپاپ‌ها و کرنک‌شافت نقش دارند. تسمه‌های تراکش برای انتقال نیرو از موتور به سیستم‌های مختلف مانند ژنراتور، پمپ‌ها و چرخ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. تسمه‌های واروش در سیستم‌های تنظیم و ایجاد فشار استفاده می‌شوند و تسمه‌های پلی وی به عنوان یک جزء پرسرعت و پرسازگار در سیستم‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.

مزایا این تسمه‌ها شامل سهولت نصب، کم‌صدا بودن، و کارایی بالا می‌باشد. با این حال، معایبی همچون خرابی ناگهانی و نیاز به نگهداری دقیق نیز وجود دارد. تازه‌ترین پیشرفت‌ها در تسمه‌سازی نشان می‌دهد که این اجزا بهبودهای چشمگیری در عملکرد و دوام خود داشته و به توسعه‌ی پیشرانهای پیشرفته و خودروهای هوشمند کمک می‌کنند.

همچنین، تسمه خودرو در بهبود کارایی سیستم‌های موتور، افزایش بهره‌وری سوخت، و کاهش انتشارات مضر نقش اساسی ایفا می‌کنند. استفاده از تکنولوژی‌های نانو، مواد مقاوم و سبک، و طراحی‌های بهینه شده در ساخت تسمه‌ها، به افزایش عمر مفید و کاهش نیاز به تعمیرات پیشگیرانه کمک کرده و هزینه‌های نگهداری را کاهش می‌دهد.

تسمه‌های خودرو با تطور فناوری به عنوان یکی از اصلی‌ترین عناصر در تحولات خودروسازی محسوب می‌شوند. این تحولات شامل استفاده از تسمه‌های الکتریکی در خودروهای هیبرید و الکتریکی، که از قابلیت انتقال نیرو و انرژی با کارایی بالا بهره‌مند هستند.

خرید تسمه خودرو

انواع تسمه خودرو

انواع تسمه خودرو

تسمه تایم و تسمه دینام دو نوع تسمه‌ای هستند که در خودروهای درون سوز امروزی مورد استفاده قرار می‌گیرند. تسمه تایم یا تایمنیگ وظیفه انتقال نیرو از میل لنگ به سوپاپ خودرو را بر عهده دارد. در ادامه مقاله شما را با این دو مدل تسمه بیشتر آشنا خواهیم کرد.

تسمه تایم خودرو چیست؟

تسمه تایمینگ(Timing Belt) یکی از اجزای حیاتی در سیستم موتور خودروهاست که نقش بسیار مهمی در هماهنگ‌سازی حرکت اجزای داخلی موتور ایفا می‌کند. این تسمه به عنوان یک اتصال چرخ زنجیره‌ای میان کرنک‌شافت و سوپاپ‌ها عمل کرده و زمان بخشیدن باز و بسته شدن سوپاپ‌ها را هماهنگ می‌سازد.

تسمه تایمینگ از مواد مقاومی مانند لاستیک تقویت شده با الیاف مختلف ساخته می‌شود. این مواد باعث ایجاد یک ساختار انعطاف‌پذیر و همچنین مقاوم در برابر سایش و دما می‌شوند. طراحی تسمه تایمینگ به صورت زنجیره‌ای است و روی رولرها یا پولی‌ها درون موتور حرکت می‌کند.

مزایای تسمه تایمینگ شامل صدای کم به نسبت زنجیره‌های فلزی، سهولت در نصب، و انتقال نیرو با دقت و هماهنگی بالاست. با این حال، نیاز به تعویض دوره‌ای برای جلوگیری از خرابی ناگهانی و استفاده در شرایط دمایی خاص از محدودیت‌های آن به حساب می‌آید. تسمه تایمینگ از اهمیت چشمگیری در عملکرد و دقت زمان‌بندی در موتورهای امروزی برخوردار است و به عنوان یکی از اجزای کلیدی در بهبود کارایی و پایداری خودروها مطرح می‌شود.

تسمه دینام خودرو چیست؟

تسمه دینام یکی از اجزای حیاتی در سیستم‌های مکانیکی خودروها است که نقش اساسی در انتقال نیرو از موتور به اجزای دیگر ایفا می‌کند. این تسمه به عنوان یک پیوند بین کرنک‌شافت و ژنراتور در سیستم الکتریکی خودرو عمل می‌کند. وظیفه اصلی تسمه دینام، انتقال حرکت چرخ‌های کرنک‌شافت به ژنراتور و دیگر لوازم الکتریکی است.

تسمه دینام معمولاً از مواد مانند لاستیک تقویت شده با فیبرهای مختلف، یا حتی چرم ساخته می‌شود. این مواد به تسمه انعطاف‌پذیری و مقاومت در برابر فشارها و کشش‌های مکانیکی می‌بخشند. همچنین، تسمه دینام باید مقاومت خوبی در برابر سایش و دما داشته باشد زیرا در محیط موتور کار می‌کند و دمای بالای آن می‌تواند تأثیر بزرگی بر عملکرد آن داشته باشد.

استفاده از تسمه دینام به عنوان یک وسیله انتقال نیرو الکتریکی نه تنها به بهبود عملکرد ژنراتور و انتقال نیروی الکتریکی کمک می‌کند بلکه به کاربرد سیستم الکتریکی خودرو از جمله شارژ باتری و تأمین برق برای تجهیزات الکتریکی مختلف نیز کمک می‌کند.

تحقیقات مستمر در زمینه مواد نوین و فناوری تسمه دینام به ساخت تسمه‌هایی با عمر مفید بیشتر و عملکرد بهتر انجامیده است. این پیشرفت‌ها به عنوان یکی از اصلی‌ترین عوامل در بهبود سیستم‌های الکتریکی خودروها و افزایش بهره‌وری آن‌ها مطرح می‌شوند.

نقش تسمه تایم در عملکرد موتورهای احتراق داخلی

موتورهای احتراق داخلی دارای تعدادی سیلندر هستند که درون آن‌ها احتراق مخلوط سوخت و هوا انجام می‌شود. این احتراق موجب بالا رفتن پیستون درون سیلندر مربوطه شده و در اثر حرکت آن، میل‌لنگ به حرکت در می‌آید. این فرآیند به ترتیب در هر سیلندر، پس از انفجار مخلوط سوخت و هوا رخ داده و در نتیجه حرکتی چرخشی برای میل‌لنگ به وجود می‌آید. میل لنگ نیز انرژی چرخشی خود را از طریق سیستم انتقال نیرو برای چرخ‌ها ارسال می‌کند. در این میان بخشی از انرژی چرخشی میل‌لنگ نیز از طریق تسمه تایم به میل بادامک منتقل می‌شود. میل بادامک هم ادامه حرکت پیستون‌ها درون سیلندرها را فراهم می‌آورد. مهم‌ترین نکته در این فرآیند انتقال نیروی چرخشی، تنظیم زمان باز و بسته شدن سوپاپ‌ها، متناسب با بالا و پایین شدن پیستون‌هاست. از این رو این تسمه را تسمه تایمینگ می‌نامند.

وظایف تسمه تایم در خودرو

تسمه تایم در خودروهای امروزی دو وظیفه مهم و حیاتی دارد که عبارتند از:

به گردش درآوردن میل بادامک از طریق انتقال نیروی چرخشی میل‌لنگ

تنظیم زمان باز و بسته شدن سوپاپ‌ها توسط انتقال صحیح و دقیق نیروی گشتاور به میل‌لنگ

تفاوت تسمه تایم با زنجیر تایم چیست؟

همان‌طور که پیش‌تر هم گفتیم، تسمه تایم از جنس لاستیک مقاوم است. اما این لاستیک در طول زمان دچار فرسایش شده و قابلیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهد. به همین منظور احتمال پاره شدن یا ترک برداشتن آن زیاد است. خودروسازان برای حل این مشکل به استفاده از زنجیر تایم روی آورده‌اند. این زنجیر دوام بالایی داشته و عمر مفید آن زیاد است. اما مشکل استفاده از زنجیر تایم، ایجاد سروصدای زیاد در زمان فعالیت موتور است. با این حال خودروسازان با به کارگیری راه‌کارهای مختلف توانسته‌اند این سروصدا را کنترل کنند. طوری که امروزه اغلب ماشین‌های ۶ سیلندر امروزی مجهز به زنجیر تایم هستند.

علل خرابی و پارگی تسمه تایم چیست؟

از جمله دلایل و عللی که می‌توان برای خرابی و پارگی تسمه تایم عنوان کرد، موارد زیر می‌باشد:

استفاده طولانی مدت از تسمه تایم و پایان عمر مفید آن

سبک رانندگی با خودرو و میزان فشار وارد شده به تسمه

نشت روغن به روی تسمه و کاهش طول عمر آن

پاره شدن تسمه دینام و درگیری با تسمه تایم

خروج تسمه تایم از مدار خود

عدم بررسی تسمه تایمینگ در زمان مقرر (حدود ۶۰ هزار کیلومتر رانندگی)

علائم خرابی تسمه تایمینگ چیست؟

فارغ از دوره زمانی بررسی و تعویض تسمه تایم، علائم و نشانه‌هایی وجود دارد که خرابی این قطعه را آشکار می‌سازد. این علائم عبارتند از:

عملکرد نامناسب و نامنظم موتور

بد استارت خوردن خودرو

شنیدن صدای غیرعادی از موتور، شبیه به قیژ قیژ

خروج دود غیرعادی از اگزوز

خاموش شدن ناگهانی خودرو

۲- تسمه دینام

تسمه دینام یکی دیگر از انواع تسمه خودرو است که وظیفه انتقال نیروی گشتاور موتور به اجزای مختلف ماشین را برعهده دارد. این تسمه نیروی لازم برای دینام، اویل پمپ و در برخی مواقع واتر پمپ و تهویه مطبوع را تامین می‌کند. تسمه دینام با پیچیدن به دور قرقره یا پولی مخصوصش که متصل به میل‌لنگ است، نیروی لازم را به دست می‌آورد. در نتیجه با شروع کار موتور و چرخش میل‌لنگ، تسمه هم به حرکت درآمده و گشتاور موتور را به اجزای نام برده منتقل می‌کند. وجود هرگونه مشکل در تسمه دینام به عنوان یکی از انواع تسمه در خودرو منجر به توقف عملکرد اجزای مرتبط با آن می‌شود.

امروزه خودروها دارای یک یا دو تسمه دینام هستند. به مدل‌هایی که تنها یک تسمه دارند، تسمه مارپیچ هم می‌گویند. (در ادامه این تسمه را شرح خواهیم داد.) این تسمه‌ها معمولا در قسمت جلویی خودرو و زیر کاپوت آن قرار گرفته و در مسیر خود به دور قرقره‌های متعددی می‌پیچند.

همان‌طور که گفتیم تسمه دینام نیروی چرخشی موتور را به دینام منتقل می‌کند. سپس دینام به عنوان ژنراتور جریان مستقیم خودرو، انرژی مکانیکی را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند. در نتیجه مورد نیاز برای باتری و سایر اجزای سیستم برق خودرو تامین خواهد شد.

وظایف تسمه دینام در خودرو

با توجه فرآیند تامین انرژی توسط تسمه دینام به عنوان یکی از انواع تسمه خودرو، وظایف زیر برعهده آن است:

تامین انرژی مورد نیاز دینام در سیستم برق خودرو

تامین نیروی چرخشی لازم برای پمپ هیدرولیک سیستم فرمان

عواقب خرابی تسمه دینام چیست؟

تسمه دینام به سبب کارکرد مداوم، استهلاک بالایی نیز دارد. از این رو لازم است همواره آن را به صورت دائم بررسی نموده و از سلامتش اطمنان حاصل کنید. پیشنهاد می‌شود هنگام انجام سرویس‌های دوره‌ای خودرو، تسمه دینام آن هم چک شود. البته در بیشتر خودروها طول عمر تسمه دینام حدود ۵ سال و یا به ازای ۸۰ هزار کیلومتر رانندگی است.

از جمله عواقبی که برای خرابی تسمه دینام به عنوان یکی از انواع تسمه خودرو می‌توان عنوان کرد، عبارتند از:

اختلال در شارژ باتری و تامین برق مورد نیاز سیستم برق خودرو

از کار افتادن پمپ هیدرولیک و از بین رفتن نرمی فرمان

علائم خرابی تسمه دینام چیست؟

علائم خرابی تسمه دینام شامل موارد زیر است:

هر گونه پارگی، ساییدگی، خشک‌شدگی و … در تسمه

ایجاد قابلیت کشسانی در تسمه

چرب شدن تسمه

شنیدن صدای جیرجیر از سوی موتور خودرو

عدم کنترل مناسب بر فرمان

علائم خرابی تسمه دینام چیست؟

علائم خرابی تسمه دینام شامل موارد زیر است:

هر گونه پارگی، ساییدگی، خشک‌شدگی و … در تسمه

ایجاد قابلیت کشسانی در تسمه

چرب شدن تسمه

شنیدن صدای جیرجیر از سوی موتور خودرو

عدم کنترل مناسب بر فرمان

۳- تسمه فن خودرو

یکی دیگر از کاربردی‌ترین انواع تسمه خودرو ، تسمه فن است که برخی آن را با نام تسمه پروانه هم می‌شناسند. این تسمه در ماشین وظیفه تامین انرژی و انتقال آن به سیستم خنک‌کننده را برعهده دارد.

تسمه فن پشتیبانی پمپ آب، فن رادیاتور و تهویه مطبوع را در سیستم خنک‌کننده خودرو برعهده دارد. در نتیجه می‌توان گفت یک تسمه پروانه کارهای زیر را با تغذیه سیستم خنک‌کننده انجام می‌دهد:

خنک‌سازی رادیاتور

به گردش درآوردن مایع خنک‌کننده در اطراف موتور

به حرکت درآوردن پروانه در سیستم خنک‌کننده ماشین

تامین گشتاور لازم برای واترپمپ

تامین انرژی مورد نیاز در کمپرسور سیستم خنک‌کننده

این توصیفات درمی‌یابیم، خراب شدن یا پاره شدن تسمه فن خودرو، منجر به داغ شدن موتور می‌شود. با جوش آوردن موتور، هزینه‎های سنگینی روی دوش رانندگان خواهد افتاد. از این رو بهتر است در زمان مناسب تسمه فن را بررسی نموده و در صورت نیاز آن را تعویض نمایید

– تسمه‌های V در خودرو

زمانی که تعداد زیادی از انواع تسمه در خودرو به کار رود، به آن‌ها تسمه V گفته می‌شود. این تسمه‌ها معمولا از میل‌لنگ سرچشمه گرفته و به اجزای مختلفی در ماشین متصل می‌شوند. دینام، پمپ فرمان، کمپرسور AC و پمپ آب، اجزایی هستند که از تسمه‌های V برای تامین نیروشان استفاده می‌کنند.

اغلب تسمه‌های V در خودروهای قدیمی دیده می‌شوند و شبیه یک کمربند با شیارهای عمیق‌اند که حالتی شبیه V دارند. این تسمه‌ها معمولا به سختی از جای خود خارج شده و مدار را از بین می‌برند. با این حال احتمال خرابی و فرسودگی آن‌ها به صورت همزمان وجود دارد. در نتیجه رانندگان مجبور به تعویض همه آن‌ها در یک زمان واحد می‌شوند. وجود آلودگی در مایعات و فرسایش دلایل اصلی خرابی تسمه‌های V هستند.

اغلب تسمه‌های V در خودروهای قدیمی دیده می‌شوند. این تسمه‌ها معمولا به سختی از جای خود خارج شده و مدار را از بین می‌برند. با این حال احتمال خرابی و فرسودگی آن‌ها به صورت همزمان وجود دارد. در نتیجه رانندگان مجبور به تعویض همه آن‌ها در یک زمان واحد می‌شوند. وجود آلودگی در مایعات و فرسایش دلایل اصلی خرابی تسمه‌های V هستند.

۵- تسمه مارپیچ

یکی دیگر از انواع تسمه خودرو ، تسمه مارپیچ است که در ماشین‌های امروزی یافت می‌شود. این تسمه همچون یک نوار بلند از تمام اجزای موتور عبور کرده و نیروی لازم را برای آن‌ها تامین می‌کند. تسمه مارپیچ در واقع جایگزینی برای تسمه‌های V است. امروزه تسمه مارپیچ را با نام‌های تسمه لوازم جانبی یا تسمه محرک هم می‌شناسند.

با عبور تسمه مارپیچ به عنوان تنها تسمه موجود در موتورهای جدید، تمام لوازم جانبی مورد حمایت قرار خواهد گرفت. از این رو شل شدن یا آسیب دیدن تسمه، در عملکرد تمام این قطعات موثر خواهد بود. با این وجود تعویض یک تسمه نسبت به چندین تسمه متفاوت، کاری راحت و بدون دردسر است.

به طور معمول تسمه مارپیچ به عنوان یکی از انواع تسمه خودرو می‌تواند حدود ۹۰ تا ۱۶۰ هزار کیلومتر رانندگی را دوام بیاورد. با این حال یکی از نشانه‌های خرابی آن، شنیدن صدای جیغ یا جیرجیر از سوی موتور است. توجه داشته باشید که در صورت عدم تعویض به موقع این قطعه و آسیب دیدن آن، موتور از کار افتاده و باید خودرو را بکسل کنید.